WAT KOST HET NET OP ZEE?

Naast windparken is er een net op zee nodig. Dit net op zee transporteert elektriciteit van de windparken naar het hoogspanningsnet op land, zodat huishoudens en bedrijven duurzame en schone energie hebben. De Rijksoverheid wil deze verbinding zo goed én goedkoop mogelijk houden. Hoe doet ze dat?

Om te beginnen heeft de Rijksoverheid TenneT (netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet) aangewezen als netbeheerder van het net op zee. TenneT ontvangt een vergoeding voor de aanleg van het net op zee. De Rijksoverheid betaalt deze vergoeding uit de Opslag Duurzame Energie (ODE).

Bedrijven en burgers betalen voor de ODE via hun energierekening. Tot nog toe dragen bedrijven 50 procent bij aan de Opslag Duurzame Energie en burgers ook 50 procent. Dat gaat echter veranderen. Vanaf 2020 dragen bedrijven twee derde bij en burgers een derde.

Voordelen van één netbeheerder

Dat alleen TenneT (en dus niet een veelvoud aan bedrijven) hoofdverantwoordelijk is voor de bouw en het onderhoud van het net op zee, heeft een aantal  voordelen:

  • Standaardisatie

Er moeten meerdere platforms (‘stopcontacten’) op zee komen. Als de Rijksoverheid elke windparkontwikkelaar zelf zijn platform zou laten aanleggen, dan zou elke ontwikkelaar een eigen ontwerp maken en toepassen – met verschillende platforms als gevolg. Dat is duurder dan de huidige situatie: TenneT maakt één (standaard) ontwerp en past die meermalen toe. Zo laat het bedrijf tot 2030 acht identieke platforms bouwen voor windparken dicht bij de kust. Deze acht platforms zijn voor het personeel gelijk te beheren, bij onderhoud kan geput worden uit één voorraad basiscomponenten.

TenneT laat deze platforms bouwen door (internationale) werven. De keuze voor deze werven verloopt via competitieve tenders in de markt. Doordat de platforms door de jaren heen in verschillende tranches worden gebouwd, kan tussentijds geleerd worden. Die lessen kunnen leiden tot (detail)verbeteringen in het ontwerp.

  • Schaalvoordelen bij inkoop

Doordat TenneT meerdere identieke platforms laat bouwen, ontstaan er financiële voordelen bij de inkoop van apparatuur en onderhoudsdiensten. De apparatuur die nodig is (zoals transformatoren en schakeleenheden) moet immers op alle platforms gelijk zijn; dankzij die grote afname kan TenneT korting bedingen. En omdat er in principe hetzelfde soort onderhoud nodig is voor alle platforms, kan TenneT ook een relatief voordelig onderhoudscontract afsluiten.

  • Lagere financieringslasten

Doordat de aandelen van TenneT in handen zijn van de Nederlandse Staat kan het bedrijf op de kapitaalmarkt veelal goedkoper geld lenen dan private partijen. Dit geld kan het bedrijf nodig hebben voor investeringen in het net op zee.

  • Grotere beschikbaarheid

TenneT maximaliseert met diverse technische maatregelen de beschikbaarheid van transportcapaciteit op het net op zee. Zo verbindt het bedrijf meerdere platforms binnen een windenergiegebied onderling, waardoor er bij eventuele storingen minder verlies van elektriciteitsproductie optreedt.

  • Betere integratie in hoogspanningsnet

TenneT beheert ook het hoogspanningsnet op land. Daardoor kan het bedrijf het net op zee optimaal afstemmen op het landelijk hoogspanningsnet. Dit leidt ertoe dat de belasting van het hoogspanningsnet beter gespreid wordt en er bij teveel energieaanbod minder congestie (‘filevorming’) optreedt. Daardoor vermijdt TenneT kosten voor maatregelen tegen congestie. Ook hoeft ze minder (snel) te investeren in de uitbreiding of verzwaring van het hoogspanningsnet op land.

  • Innovatie

Vanwege de omvang van het net op zee kan TenneT sneller innovaties afdwingen die kosten besparen. Eén concreet voorbeeld is de toepassing van een hoger spanningsniveau (66 kilovolt) bij de aansluitingen van de windturbines op het platform dan tot voor kort gebruikelijk was. Een ander concreet voorbeeld is de toepassing van gelijkstroomverbindingen met een transportcapaciteit van 2 gigawatt op zee.

Kosten van het net op zee (tot en met 2023)

In het Energieakkoord staat welke windparken tot en met 2023 in bedrijf genomen worden. TenneT sluit de geplande windparken op zee aan op het hoogspanningsnet op land. Dit kost de Rijksoverheid 4 miljard euro. TenneT mag deze kosten over een periode van twintig jaar afschrijven. De kosten bedragen dus gemiddeld 200 miljoen per jaar.
Omgerekend naar de hoeveelheid elektriciteit die de aangesloten windparken produceren, bedragen de kosten nu circa 1,4 cent per geproduceerde kWh. In 2014 was dat nog 2,5 cent per kWh. Dit zijn overigens niet de kosten die de eindverbruikers per kWh op hun energierekening zien. Omdat die eindverbruikers ook elektriciteit uit andere bronnen ontvangen, zijn de kosten per kWh op hun energierekening veel lager.

Kosten van het net op zee (2024-2030)

De windparken die tussen 2024 en 2030 in bedrijf komen, liggen verder op zee. Daardoor zijn er voor de aansluiting op het net op land langere kabels nodig en (deels) duurdere technieken, zoals gelijkstroom in plaats van wisselstroom. De investeringskosten voor deze fase van het net op zee bedragen naar schatting ruim 6 miljard euro.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) houdt toezicht op TenneT en bepaalt jaarlijks wat de toegestane inkomsten van TenneT zijn (en dus wat de netbeheerder aan vergoedingen krijgt). Daarbij toetst de ACM op doelmatigheid en efficiëntie.
In een recent is vergeleken wat meerdere landen aan kosten maken voor de verbindingen tussen windparken op zee en het hoogspanningsnet op land. Uit die vergelijking blijkt dat een landelijke netbeheerder als TenneT die verbinding beter en goedkoper kan maken dan een private windparkontwikkelaar (zie ook het kader hieronder).

Nederlands net op zee relatief goedkoop

De Rijksoverheid betaalt netbeheerder TenneT een vergoeding voor het aanleggen en onderhouden van het net op zee. (Die vergoeding is niet uniek voor windenergie op zee. TenneT ontvangt (via de energietarieven) ook een vergoeding voor de kosten voor een netaanpassing als er een elektriciteitscentrale op land wordt gebouwd.)
TenneT en RTE (de beheerder van het Franse hoogspanningsnet) hebben de kosten van het net op zee in het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Frankrijk en Nederland laten vergelijken. De conclusie uit deze vergelijking is dat de aanleg door de netbeheerder in Denemarken, Frankrijk en vooral Nederland goedkoper is dan aanleg door windparkontwikkelaars in het Verenigd Koninkrijk. De onderzoekers zagen daarbij betere afstemming op en integratie met het hoogspanningsnet op land. Daardoor zijn er op de lange termijn minder investeringen in verzwaring van netinfrastructuur nodig.

Doorverwijzingen

Nederlandse aanpak

Minister Wiebes die de vergunninghouder feliciteert met het winnen van de tender

Waarom is windenergie op zee nodig? Wat zijn de doelen en hoe zorgt de Rijksoverheid ervoor dat doelen worden gehaald?

Noordzee

Algemeen beeld van de Noordzee met bijvoorbeeld schepen

Over hoe de Rijksoverheid de Noordzee beheert en hoe de ruimte op de Noordzee is verdeeld. Wat op de Noordzee kan en mag, en welke regels en voorwaarden daarvoor gelden

Innovatie

Bouw windpark

Innovatie, ontwikkeling (internationale) samenwerking en opleidingen zijn belangrijk om de kosten van wind op zee omlaag te krijgen en biedt daarmee economische kansen.

Werk en scholing

Mensen die werken aan een windmolen (lasser)

De windsector biedt perspectieven voor mensen die willen werken in de wind. NWEA is de verbinder binnen de sector en koppelt relevante partijen aan elkaar binnen de sector

Veel gestelde vragen

Op deze website vindt u veel informatie over Wind op zee. Vindt u niet wat u zoekt? Kijk dan bij de veelgestelde vragen of neem contact met ons op.