MEERVOUDIG GEBRUIK VAN WINDPARKEN OP ZEE

Eén stuk zee kan op verschillende manieren gebruikt worden. Zelfs tegelijkertijd. Datzelfde geldt voor een windpark. ‘Doorvaart’ en ‘medegebruik’ zijn bij dat meervoudige gebruik centrale begrippen. Wat betekenen die termen precies?

Doorvaart en medegebruik van windparken

Omdat ook op zee de ruimte schaars is, zet de Nederlandse Rijksoverheid in op efficiënt ‘meervoudig ruimtegebruik’. Dat wil zeggen dat verschillende activiteiten zoveel mogelijk gecombineerd worden – of dat die activiteiten naast elkaar plaatsvinden.

Bij windparken op zee gaat het om twee specifieke vormen van meervoudig ruimtegebruik: doorvaart (van schepen) en medegebruik. Beide vormen bieden kansen voor versterking van het duurzame gebruik en de biodiversiteit van de Noordzee.

In het Gemini-windpark zijn doorvaart en medegebruik (zie onder) vooralsnog niet mogelijk; doordat dit park verder weg ligt, zou goede handhaving van de voorwaarden tot openstelling te hoge kosten met zich meebrengen. In de kavelbesluiten voor de windparken die vanaf 2020 in gebruik komen, staat dat doorvaart en medegebruik daar mogen plaatsvinden en dat hier nog regels voor volgen.

Medegebruik van windparken

Medegebruik draait om recreatie en activiteiten die niet leiden tot bodemberoering (vissen met sleepnetten is dus niet toegestaan). Ook mag het medegebruik niet de veiligheid in of rond het windpark in gevaar brengen. Bovendien moet het de Waterwet volgen, die voor bepaalde activiteiten een vergunning verplicht stelt.

Ook activiteiten waarvoor geen vergunning nodig is, zijn niet allemaal toegestaan. Elke activiteit moet eerst goedkeuring aanvragen. Goedkeuring of afwijzing volgt op een beoordeling van de risico’s. Het gaat dan om risico’s op mogelijke hinder en schade aan het windpark, op schending van de wettelijk beschermde ecologische waarden en op problemen met handhaafbaarheid.

Sportvisserij

Sportvissen met een hengel is wel toegestaan in de windparken. Het is verplicht om met boot en hengelgerei minimaal 50 meter afstand te houden tot turbinepalen en 500 meter tot een transformatorplatform. In een zone van 50 meter rondom iedere windmolen mag dus niet worden gevist. Kijk hier voor meer informatie.

Risico’s van doorvaart en medegebruik

Doorvaart en medegebruik van windparken brengen specifieke risico’s met zich mee voor gebruikers en materieel als windturbines en kabels. Zo is het voor hulpdiensten moeilijker om in windparken te opereren in noodsituaties. Doorvaart en medegebruik vergroten daarnaast de kans op schade aan de kostbare installaties van het windpark of het net op zee. Denk aan de diverse hoogspanningskabels die onder water de turbines met elkaar en het platform verbinden.

Veiligheid borgen en schade voorkomen

Op dit moment  is doorvaart voor schepen tot 24 meer lengte in de huidige windparken toegestaan, met uitzondering van de Gemini-windparken. Om eerdergenoemde risico’s te voorkomen, stelt de Rijksoverheid voorwaarden aan de doorvaart (zie kader hieronder).
Overtreding van deze voorwaarden – of de betreding van een windpark voordat deze opengesteld is voor doorvaart en medegebruik – is een strafbaar feit en wordt als zodanig vervolgd. Wie de regels niet naleeft, riskeert een geldboete. De Kustwacht controleert op die naleving en coördineert hulp waar nodig.
De verantwoordelijkheid voor de handhaving van wetten en regels voor de bouw en exploitatie van windparken ligt bij Rijkswaterstaat (RWS) en het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM).

Voorwaarden voor doorvaart en medegebruik in windparken (proef):

Icoon

Omschrijving

Marifoon

Het is verplicht een AIS transponder (minimaal klasse B) aan te hebben staan enVHF-kanaal 16 op de marifoon uit te luisteren en te reageren wanneer u wordt opgeroepen.

Overdag

De parken zijn alleen overdag toegankelijk (na zonsondergang is toegang verboden en strafbaar). De exacte tijden van zonsopgang en -ondergang van het KNMI zijn hierin bepalend.

24 meter

De windparken zijn alleen toegankelijk voor schepen met een lengte over alles (LOA) tot 24 meter.

50 meter

Het is niet toegestaan om de constructies in een windpark te betreden. Houd minimaal 50 meter afstand tot turbinepalen en 500 meter tot een transformatorstation. Dit geldt ook voor voorwerpen vanaf het vaartuig, zoals lijnen, dobbers en haken.

Anker

Het is in de windparken niet toegestaan contact met de bodem te maken; bijvoorbeeld door voor anker te gaan of door met sleepnetten over de bodem te slepen.

Hengel Alleen vissen met hengels is toegestaan, met inachtneming van bovenstaandeafstandsregels.
Vistuig

Overig vistuig wordt zo vastgemaakt dat het niet onmiddellijk kan worden gebruikt. Het vistuig moet zich in zijn geheel zichtbaar op het dek bevinden; zo is altijd duidelijk dat er niets over de bodem sleept.

Kite

Activiteiten die binnen een windpark tot gevaarlijke situaties en hinder kunnen leiden, zijn verboden. Hieronder verstaan we onder meer duiken, kitesurfen en roekeloos vaargedrag. Verder is ook het overboord zetten van (vis)afval verboden.

Maatwerk per windpark

Beperking van doorvaart en medegebruik kan kansen bieden voor ecologische ontwikkeling. Of het die kansen biedt, hangt onder meer af van de locatie van het windpark en is dus vaak maatwerk. Daarom is gericht beleid nodig voor doorvaart en medegebruik van windparken op zee, dat beter rekening houdt met de specifieke omstandigheden en kansen binnen de verschillende windparken. Vooruitlopend op het nieuwe beleidskader vindt overleg plaats met de betrokken belanghebbenden in een Community of Practice Noordzee. Ook zijn er proefprojecten met nieuwe vormen van medegebruik, zoals een proef met het vissen met korven op krabben en kreeften in windparken op zee.

Doorverwijzingen

Nederlandse aanpak

Minister Wiebes die de vergunninghouder feliciteert met het winnen van de tender

Waarom is windenergie op zee nodig? Wat zijn de doelen en hoe zorgt de Rijksoverheid ervoor dat doelen worden gehaald?

Noordzee

Algemeen beeld van de Noordzee met bijvoorbeeld schepen

Over hoe de Rijksoverheid de Noordzee beheert en hoe de ruimte op de Noordzee is verdeeld. Wat op de Noordzee kan en mag, en welke regels en voorwaarden daarvoor gelden.

Innovatie

Bouw windpark

Innovatie, ontwikkeling (internationale) samenwerking en opleidingen zijn belangrijk om de kosten van wind op zee omlaag te krijgen en biedt daarmee economische kansen.

Werk en scholing

Mensen die werken aan een windmolen (lasser)

De windsector biedt perspectieven voor mensen die willen werken in de wind. NWEA is de verbinder binnen de sector en koppelt relevante partijen aan elkaar binnen de sector.

Veelgestelde vragen

Op deze website vindt u veel informatie over Wind op zee. Vindt u niet wat u zoekt? Kijk dan bij de veelgestelde vragen of neem contact met ons op.