Waarom windenergie als energiebron?

Windparken op zee wekken heel veel schone energie op. Deze energie wordt omgezet naar elektriciteit en naar land gebracht. De windparken dragen bij aan de klimaatdoelstellingen van de Rijksoverheid. Ook draagt wind op zee bij  aan de Nederlandse economie.

De Rijksoverheid wil dat 14 procent van alle gebruikte energie in Nederland in 2020 uit duurzame en schone energiebronnen komt. In 2030 moet dat minimaal 27 procent zijn. En in 2050 bijna 100 procent. Wind op zee draagt sterk bij aan het behalen van deze doelen.

Waarom windenergie op de Noordzee?

4.Waarom komen de windparken opzee_ 1. Het gunstige windklimaat 2. Relatief geringe waterdiepte 3. Havens

Hotspots

1. Het gunstige windklimaat

De Noordzee hee­ft een gunstig windklimaat. Dit betekent dat de wind meestal harder en constanter waait dan op het vaste land. Dit is gunstig voor windturbines om met het draaien van de wieken elektriciteit op te wekken.

2. Relatief geringe waterdiepte

In vergelijking met andere zeeën is de Noordzee niet zo diep en heeft zand op de bodem. Dat maakt de aanleg van windturbines makkelijk en scheelt in de kosten.

3. Havens

Nederland beschikt over goede havens. Deze havens zijn belangrijk voor de bouw en het onderhoud van de windparken. Daarnaast zijn op en rond de havens vele vormen van industrie te vinden die energie nodig hebben.

Over Wind op zee

Klimaatdoelen en behoefte

In 2030 zal 70 procent van ons huidige elektriciteitsverbruik uit wind- of zonne-energie komen. Dat komt neer op 84 terawattuur (TWh). Meer dan de helft daarvan zal van windenergie op zee komen (49 TWh). De overige 35 TWh komt van wind- en zonne-energie op land.

De productie van elektriciteit met een windpark op zee veroorzaakt ongeveer veertig keer minder broeikasgassen dan de productie van elektriciteit in een Nederlandse aardgascentrale. En zelfs tachtig keer minder dan de elektriciteitsproductie in een Nederlandse kolencentrale. De uitstoot van broeikasgassen bij het produceren, transporteren, onderhouden en verwijderen van een windturbine is maar een fractie van de hoeveelheid broeikasgassen die hij bespaart tijdens zijn levensduur. Bij de veel gestelde vragen leest u hierover meer.

Wind op zee is belangrijk voor de elektriciteitsbehoefte van onze huishoudens en de industrie. Maar naast elektriciteit gebruiken we ook olie en gas voor verwarming van gebouwen en in de industrie. De industrie heeft schone energie nodig om de huidige fossiele brandstoffen en grondstoffen te kunnen vervangen door duurzame energie en ‘groene moleculen’, zoals waterstof uit elektrolyse. Daarvoor kan de elektriciteit uit windparken worden gebruikt. Naar verwachting worden ook na 2030 nieuwe windparken gepland en gebouwd. De Rijksoverheid houdt hier rekening mee in haar doelen voor wind op zee.

Beter voor het klimaat en het milieu

Wind op zee is een manier van elektriciteitsproductie die vriendelijk is voor het klimaat. Er komen over de gehele levenscyclus van een windpark meerdere gassen vrij die een opwarmend effect hebben op het klimaat, deze noemen we broeikasgassen. Als deze totale uitstoot van broeikasgassen wordt uitgesmeerd over de productie van stroom over de gehele levensduur van een windpark op zee dan staat het opwarmend effect gelijk aan dat van ongeveer 10 gram CO2 per geproduceerde kilowattuur (kWh) elektriciteit. Dat is ongeveer veertig keer minder dan bij  de productie van elektriciteit in een Nederlandse aardgascentrale. En zelfs tachtig keer minder dan bij de elektriciteitsproductie in een Nederlandse kolencentrale. Kolen- en gascentrales produceren nu nog de meeste elektriciteit in Nederland.

Naast een vermindering van de uitstoot van CO2 bespaart de elektriciteitsproductie van wind op zee ook de uitstoot van andere stoffen die het milieu belasten. Onderstaande tabel geeft de jaarlijkse elektriciteitsopbrengst en vermeden uitstoot van een windpark bestaande uit bijvoorbeeld 76 turbines van elk 10 megawatt (MWh). De jaarlijkse elektriciteitsopbrengst bedraagt circa 3,5 miljoen megawattuur (MWh). Dit is  genoeg om ruim 1 miljoen huishoudens van stroom te voorzien. Ten opzichte van de productie van dezelfde hoeveelheid elektriciteit in (een voor Nederland gemiddelde mix van) kolen- en gascentrales bedraagt de jaarlijkse besparing van CO2-uitstoot ca. 2,2 miljoen ton. Verder bespaart het windpark zo’n 1000 ton aan stikstofoxiden (NOx) en 800 ton zwaveldioxide (SO2).

Netto elektriciteitsopbrengst (in MWh per jaar)

3.500.000

CO2-reductie (in ton per jaar)

2.200.000

NOx-reductie (in ton per jaar)

1000

SO2-reductie (in ton per jaar)

800

Klimaateffect van de productie van een windturbine zelf

Het produceren, transporteren, onderhouden en verwijderen van een windturbine kost een bepaalde hoeveelheid energie. Hoe lang duurt het precies voordat een windturbine die energie zelf geproduceerd heeft? Daar zijn verschillende onderzoeken naar gedaan. Allemaal zijn ze het er over eens dat deze ‘terugverdientijd’ maar een fractie is van de gemiddelde levensduur van een windturbine. Volgens het ene academische onderzoek is de ‘terugverdientijd’ bijvoorbeeld 5,2 à 6,4 maanden, volgens het andere 6 à 9 maanden. Voor deze resultaten keken onderzoekers echter uitsluitend naar windturbines op land. Het bedrijf Siemens bestudeerde zowel (twee) windparken op land als (twee) windparken op zee. Het concludeerde dat de windparken op land een terugverdientijd hadden van 4,5 à 5,5 maanden en de windparken op zee er 9,5 à 10,5 maanden over deden. Die langere terugverdientijd voor windparken op zee heeft waarschijnlijk te maken met de extra energie die gaat zitten in de productie van de fundaties, het transport  en de aanleg van kabels op zee.

De levensduur van  een windturbine op zee is  ongeveer 25 jaar. Daarvan is dus ongeveer 6 – 9 maanden nodig om het klimaateffect van de productie van de turbine zelf teniet te doen.

Doet SF6-lekkage de klimaatwinst van windturbines teniet?

In het najaar van 2019 verschenen in de media berichten over het gebruik van het broeikasgas SF6 in windturbines en mogelijke lekkages daaruit. De minister van Economische Zaken en Klimaat beloofde de Tweede Kamer hiernaar onderzoek te doen. Dit onderzoek loopt nog, maar het volgende is op dit moment al bekend vanuit eerder verricht onderzoek in het buitenland:

Het broeikasgas SF6 wordt gebruikt als isolator in schakelingen waarin hoge elektrische spanningen optreden. Daar voorkomt het dat er kortsluiting ontstaat. Binnen de levensduur van een windpark kan er een bepaalde hoeveelheid SF6 ontsnappen (‘lekken’). Terwijl windparken de uitstoot van broeikasgassen inperken, laten ze dus ook een broeikasgas de atmosfeer in komen. De vraag is: doet deze lekkage SFde klimaatwinst van de windparken teniet?

Het antwoord is ‘nee’. De lekkage van SF6 is namelijk zeer klein. Zo blijkt het gemeten over de hele levensduur van een windpark (zo’n 25 jaar) te gaan om een hoeveelheid die qua broeikaseffect gelijkstaat aan 0,01 tot 0,03 gram CO2 per geproduceerde kilowattuur (kWh) elektriciteit. Die 0,01 tot 0,03 gram is maar een klein deel van de 10 gram CO2-equivalent die een windpark per jaar uitstoot. Zie ook het commentaar van de Nederlandse WindEnergie Associatie op berichtgeving over SF6 lekkages in windturbines.

Grafiek broekasgassen elektriciteitsproductie

Economische kansen

De komst van windparken op zee brengt economische kansen met zich mee. Om te beginnen voor de Nederlandse sector voor wind op zee. Een grote thuismarkt en de expertise die zij op deze markt kan ontwikkelen, geeft de sector de kans om haar internationaal sterke positie verder uit te bouwen. Nu al hebben Nederlandse bedrijven een marktaandeel van ongeveer 25 procent van de totale Europese markt voor wind op zee. Overigens zijn er ook diverse buitenlandse wind-op-zee-bedrijven in ons land gevestigd: zij herkennen de potentie van ons deel van de Noordzee.

Nederland speelt een grote rol in de ontwikkeling van kennis en nieuwe producten. Universiteiten, kennisinstellingen, bedrijven en overheid werken hiervoor samen in de Topsector Energie. Deze omvat diverse topconsortia voor kennis en innovatie (TKI’s), waaronder de TKI Wind op Zee. De Topsector Energie richt zich op het realiseren van de energietransitie en op het versterken van de concurrentiepositie van betrokken bedrijven. In 2018 is er door bedrijven en overheid meer dan 70 miljoen euro geïnvesteerd in innovaties.

Werkgelegenheid

De directe werkgelegenheid door windparken op zee in Nederland bedroeg in 2014 ruim tweeduizend fte (voltijdsbanen). De komst van vijf windparken op zee tot en met 2023 leidt volgens onderzoek tot een toename van de directe werkgelegenheid met ruim zesduizend banen voor de jaren 2017 tot en met 2022.
Op basis van deze cijfers en de routekaart windenergie op zee 2030 valt ook in te schatten hoe de werkgelegenheid zich in de jaren daarná ontwikkelt. Als er tussen 2024 en 2030 een groei moet zijn van circa 1 gigawatt aan windenergie op zee per jaar, vergt dat 15 à 20 miljard euro aan investeringen en levert het tienduizend banen op. Deze cijfers gelden alleen voor de periode waarin de windparken worden aangelegd. Het is bovendien een inschatting op macro-economische (nationale) schaal.
Het inschatten van het effect op de werkgelegenheid op de langere termijn en op regionale schaal is lastiger. Die effecten zullen onder meer afhangen van de mate waarin regio’s bedrijven en personeel weten te binden. Regionaal profiteren vooral de havengebieden van de komst van extra bedrijvigheid. Hieronder enkele voorbeelden:

  • De Eemshaven in Groningen profiteert van het bestaande windpark Gemini en de bouw en het onderhoud van nabijgelegen Duitse windparken doordat deze haven daarvoor als uitvalsbasis gebruikt wordt.
  • In de haven van Vlissingen vestigt de Deense windparkontwikkelaar Ørsted (in 2016 winnaar van de tender voor kavels I en II in windenergiegebied Borssele) een onderhoudsbasis.
  • In de haven van IJmuiden bouwt de Zweedse windparkontwikkelaar Vattenfall (winnaar van beide tenders voor windenergiegebied Hollandse Kust (zuid)) een onderhoudsbasis.
  • Op de Tweede Maasvlakte hebben zich diverse bedrijven gevestigd die actief zijn in windenergie. Van SIF (fabrikant van funderingspalen) tot NKT Cable Logistics Centre. Ook bevindt zich hier de Innovation Site. GE Renewable Energy heeft daar het prototype van zijn windturbine Haliade-X 12 MW ontwikkeld. En STC-KNRM, Delta Safety en Nutec verzorgen hier veiligheidstrainingen voor mensen die op zee werken.

Opleidingen in de windsector

De banengroei in de wind-op-zee-sector vereist meer geschikte beroepskrachten. Het onderwijs en bedrijfsleven hebben daarom samen initiatieven gestart om mensen op te leiden voor een beroep in die sector. Dat gebeurt onder andere vanuit het platform Energy Port Zeeland. Dit platform bestaat uit 260 bedrijven, tien onderwijsinstellingen, de provincie Zeeland en de gemeente Vlissingen.
De Rijksoverheid ondersteunt deze krachtenbundelingen tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven.

Internationale campagne: wind & water works
Samen met bedrijven en de brancheorganisaties NWEA, IRO, HHWE en NMT heeft de Rijksoverheid een internationale campagne over wind op zee ontwikkeld. Doel van deze campagne, ‘Wind & Water Works’ genaamd: publieke en private organisaties handvatten geven om handel te bevorderen op het gebied van wind op zee.

Doorverwijzingen

Nederlandse aanpak

Minister Wiebes die de vergunninghouder feliciteert met het winnen van de tender

Waarom is windenergie op zee nodig? Wat zijn de doelen en hoe zorgt de Rijksoverheid ervoor dat doelen worden gehaald?

Noordzee

Algemeen beeld van de Noordzee met bijvoorbeeld schepen

Over hoe de Rijksoverheid de Noordzee beheert en hoe de ruimte op de Noordzee is verdeeld. Wat op de Noordzee kan en mag, en welke regels en voorwaarden daarvoor gelden.

Innovatie

Bouw windpark

Innovatie, ontwikkeling (internationale) samenwerking en opleidingen zijn belangrijk om de kosten van wind op zee omlaag te krijgen en biedt daarmee economische kansen.

Werk en scholing

Mensen die werken aan een windmolen (lasser)

De windsector biedt perspectieven voor mensen die willen werken in de wind. NWEA is de verbinder binnen de sector en koppelt relevante partijen aan elkaar binnen de sector.

Veelgestelde vragen

Op deze website vindt u veel informatie over Wind op zee. Vindt u niet wat u zoekt? Kijk dan bij de veelgestelde vragen of neem contact met ons op.